 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
UNESCO NEDİR?
UNESCO, (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization), Birleşmiş Milletler'in (UN) bir kurumu olarak, UNESCO Birleşmiş Milletler'in bir özel kurumu olarak, İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra, 1946 yılında kurulmuştur. Bu Kurumun Yasası 1945 yılı Kasım ayında Londra'da 44 ülkenin temsilcilerinin katıldıkları bir toplantıda kabul edilmiştir. Türkiye, bu Yasayı imzalayan ilk yirmi devlet arasında onuncudur. UNESCO Sözleşmesi, ülkemizde 20 Mayıs 1946 tarihli ve 4895 sayılı kanunla onanmıştır (http://www.unesco.org.tr/ index.php?gitid=1). Ekim 2007 itibari ile UNESCO’ya üye 193 devlet bulunmaktadır (http://portal.unesco.org/en/ev.php-URL_ID=3328&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html)
UNESCO dünya çapında eğitim, bilim ve kültür konularında işbirliğini oluşturmak ve kültürel gelişimi sağlamak için çalışmalarda bulunmaktadır. Yaptığı yayın, bilimsel çalışma ve sosyal projeler ile dünya çapında kültürel koruma bilincinin yaygınlaşması için çaba sarf etmektedir. Korumanın yönetimi konusundaki literatürü geliştiren ve oluşturan kurumların başında gelmektedir. Amaçlarını, kendisine üye olan her devlette kurulan Milli Komisyonlarla gerçekleştirmeye çalışır.
UNESCO’nun çalışmalarına örnek olarak İstanbul ve Göreme’yi koruyarak gelecek nesillere aktarmak amacıyla başlatılan 1983 yılında başlatılan kampanya verilebilir. Kampanyanın açılış konuşmasında İstanbul ve Göreme’nin risk altında bulunduğu belirtilerek, doğal erozyon veya yer sarsıntılarının tehlike yarattığına, ayrıca sanayileşme için sistemli bir restorasyon ve kurtarma çalışmasına ihtiyaç olduğuna dikkat çekilmiş ve UNESCO’ya üye tüm devletlere çağrıda bulunularak bu ülkelerin hükümetlerinden kamu kuruluşlarından ve özel kuruluşlardan, vakıflardan ve benzeri kuruluşlardan maddi-manevi katkılarını Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti’nin üstlendiği bu görev için seferber etmeleri istenmiştir (http://www.kulturvarliklari.gov.tr/)
UNESCO bütçesi, üye devletlerin iki yılda bir bu Kuruma ödedikleri aidat ile sağlanır. Bu bütçe dışında, Birleşmiş Milletler Özel Fonu'ndan, teknik yardım programından olmak üzere, önemli para kaynakları temin edilir. Bu kaynaklar, iki yıllık UNESCO bütçesi tutarına yakındır.
Merkezi Paris'te bulunan UNESCO nun iç yapısı bakımından üç organı vardır: Genel Konferans, Yürütme Konseyi, Sekreterlik (www.unesco.org).
Genel Konferans:
Üye devletlerin temsilcilerinden oluşur. 1946-1953 yılları arasında Genel Konferans halinde her yıl toplanmış, 1954 yılından beri de iki yılda bir toplanmaktadır. Bugüne kadar 33 Genel Konferans toplanmıştır. Genel Konferans, Kurum'un en yetkili organıdır. Yürütme Konseyi üyelerini ve Genel Direktörü seçer, UNESCO'nun çalışma programlarını kabul eder, bütçesini belirler.
Yürütme Konseyi:
Genel Konferansa katılan ve hükümetlerince aday gösterilen temsilciler arasından dört yıl için seçilen 58 üyeden oluşur. UNESCO Yürütme Konseyine 1946-1949 yılları arasından ülkemiz adına Reşat Nuri GÜNTEKİN; 1949-1951'de Ahmet Kutsi TECER; 1958-1966 yılları arasında Prof. Dr. Bedrettin TUNCEL seçilmişlerdir. Prof. Tuncel, 1964 yılı sonunda UNESCO Yürütme Konseyi Başkan Vekili olmuş, 1966 yılı sonunda UNESCO'nun XX. yıldönümünde, iki yıl için (1966-1968) UNESCO Genel Konferansı Başkanı seçilmiştir. Yürütme Konseyinde ülkemiz Prof. Dr. Erdal İNÖNÜ, Prof. Talat HALMAN ve Prof. Dr. Orhan GÜVENEN tarafından temsil edilmiştir.
Sekreterlik:
UNESCO Sekreterliği, Genel Konferansça altı yıl için seçilen bir Genel Direktörün yönetimi altında çalışır. Eğitim, bilim, kültür ve iletişim bölümlerine ayrılmıştır. Sekreterliğin başlıca görevi, iki yıllık UNESCO programlarının uygulanması için gerekli bütün teknik çalışmaları yapmak, tedbirleri almaktır.
İlk Genel Direktör, Julian Huxley (1946-1948, İngiltere) olup kendisini Jaima Torres Bodes (1948-1952, Meksika); John Taylor (1952-1952, A.B.D.); Luther Evans (1953-1958, A.B.D.); Vittorino Veronese (1958-1961, İtalya); Rene Maheu (1962-1974, Fransa); Amadou Mahtar M'Bow (Senegal, 1974 yılında ilk kez ve 1980 yılında ikinci kez seçilmiştir); Federico Mayor (İspanya, 1987 yılında bu göreve getirilmiş ve 1993'te tekrar seçilmiştir); şimdiki Genel Direktör Koichiro Matsuura (Japonya) dır.
UNESCO'ya üye devletlerin sayısı 191'dir.
Ayrıntılı bilgi için bknz: http://www.unesco.org.tr
© Bu sayfa, Edirne Belediyesi Avrupa Birliği ve Uluslararası İlişkiler Bürosu tarafından hazırlanmıştır.
2008