 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
DÜNYA ORTAK MİRASI
UNESCO’ya bağlı Dünya Mirasları Komitesi tarafından belirlenmiş ve bulundukları ülkenin devleti tarafından korunması garanti edilmiş, tüm dünya için önemli bir değer taşıdığı kabul edilen doğal ve kültürel varlıkların listesidir. 1972 Konvansiyonunu imzalayan ülkelerin korumayı garanti ettikleri anıt ve sit arasından Dünya Mirası Kriterlerine uygun bulunanlar listede yer alır. Konvansiyon gereği oluşturulan Dünya Mirası Listesi, kültürel koruma alanında tanıtım ve eğitim yolu ile dünyanın her yerinden geniş halk kitlelerinin bilinçlenmesini ve kültür varlıklarına sahip ülke yönetimlerinin korumada sorumluluk altına girmelerini sağlayan etkin bir araç olarak kullanılmaktadır.
1972 tarihli Dünya Kültür ve Doğal Mirasının Korunması Konvansiyonu sonrasında ilk kez 1978 yılında 12 adet site Dünya Miras Listesi’ne alınmıştır (Tablo-1) (World Heritage Information Kit, 2008:8). Nisan 2009 itibari ile toplam 148 ülkeden, 689 kültürel, 176 doğal ve 25 karma özelliğe sahip varlık Dünya Miras Listesinde bulunmaktadır.
Her bir Dünya Mirası Alanı, sınırları içinde bulunduğu ülkenin mülküdür Buna rağmen her bir alanın gelecek nesiller için korunması tüm uluslararası topluluğun sorumluluğu kabul edilmektedir. Bu alanların korunması tüm Dünya Mirası Ülkeleri'nin sorumluluğudur.
Bir varlığın Dünya Mirası Listesi’nde yer almak için, şu kriterlerden en az birine uyması gerekiyor:
• Yaratıcı insan dehasının ürününü temsil etmesi,
• Tarihin belli bir zamanını veya kültürel mekanını, mimari veya teknolojinin gelişimini, anıtsal sanatları, şehir veya peyzaj mimarisinin insani değerler arasındaki etkileşimini göstermesi,
• Kültürel geleneğin, yaşayan veya kayıp bir uygarlığın eşi olmayan veya istisnai tanıklığını içermesi,
• İnsan tarihinin anlamını taşıyan veya temsil eden bir yapı, mimari veya teknolojik topluluğun seçkin örneği olması,
• İnsan yerleşimine, toprak veya deniz kullanımına ilişkin bir örnek sunması, özellikle bu örneğin geri dönüşümü olmayan değişimlerin etkisiyle dayanıklılığını yitirmemesi,
• İstisnai düzeyde evrensel bir anlam taşıyan olaylar veya yaşayan gelenekler, fikirler, inançlar veya sanatsal ve edebi eserlerle doğrudan veya maddeten bağlantılı olması,
• Evrensel anlamda devam eden ekolojik veya biyolojik gelişimin örneği olması, veya ekosistem, kaynak su, karaya ait gelişim, hayvan ve bitkisel topluluğun örneği olması.
Tablo: 1978 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesine Giren İlk Kültürel Varlık ve Alanlar
Amerika Birleşik Devletleri |
|
Senegal |
|
Polonya |
|
Almanya |
|
Etiyopya |
|
Ekvator |
|
Kanada |
|
Kaynak: http://www.thesalmons.org/lynn/world.heritage.html
Listeye Başvuru
Üye ülkelerin UNESCO tarafından yayınlanan Dünya Mirası Konvansiyonu Uygulama Rehberi’ni takip ederek hazırlayacakları ‘’Dünya Mirası’na Başvuru Dosyası’’nı ‘’Dünya Mirası Komitesine’’ göndermeleri ile yapılabilmektedir. Asıl Listeye girmeden önce ülkelerin ‘’Tentative’’ Ön listeye girmek için başvuruda bulunmuş olmaları gerekmektedir. Ön Listedeki sitlerin gerçek listeye girmesi için daha sonra Başvuru Dosyasının ve Koruma Planının hazırlanarak başvuruda bulunulması gerekmektedir (WH Kit, 2008:13).
UNESCO 2000 yılı sonrası listeye alınma kıstaslarını değiştirerek, özellikle taşınmaz doğal ve kültürel varlıkların korunması ile ilgili uygulamalarda ve koruma uygulama planlarının hazırlanmasında varlığın bulunduğu coğrafyadaki yerel yönetimlerin ve yerel halkın temel görevleri üstlenmeleri şartını getirmiştir. Başvuru Dosyasının ve Koruma Planının yerel yönetimce hazırlanması sonrası hazırlanan dosya UNESCO Dünya Mirası Komisyonu’nun Paris’teki ofisine Dışişleri Bakanlıkları aracılığı ile gönderilmektedir. Öte yandan somut olmayan kültürel mirasa ait başvurularda halen merkezi yönetimin düzenlemeleri ve koruma uygulamalarını üstlenmesi esastır (Dünya Miras Sözleşmesinin Yürütülmesi İçin Uygulama Rehberi).
UNESCO’nun oluşturduğu ve her yıl 4 milyon ABD Dolar nakdi kaynağı kullanan Dünya Miras Fonu’na üye ülkeler başvurarak Miras Koruma Yönetimi ve Plan hazırlama konularında destek alabilmektedirler (WH Kit, 2008:12-14).
(Yukarıdaki veriler için kaynakça: Tarihi Çevre Korumanın Yönetsel Boyutu ve Yerel Yönetimlerin Sorumlulukları: Edirne Selimiye Camii Alan Yönetimi Örneği, Yaşagül Ekinci, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi)
© Bu sayfa, Edirne Belediyesi Avrupa Birliği ve Uluslararası İlişkiler Bürosu tarafından hazırlanmıştır.
2008